erby rodu

Herbem Prus pieczętowała się szlachta, która w XIII i XIV w. przybyła z terenów zajętych przez Krzyżaków - na Mazowsze i mimo braku związków genealogicznych przyjęła wspólny herb [5]. Był to herb naszych przodków przebywających na terenie księstwa sochaczewsko-czerskiego. Inaczej o początkach herbu pisał Jan Długosz (zobacz niżej). Początkowo herb spełniał użyteczną rolę. Jednoczył "herbownych" w grupę. Grupa ta stawała wspólnie do obrony i ataku, walczyła o przywileje i ich broniła. W miarę rozrastania się rodu - pojawiają się odmiany. Oprócz herbu Prus I pojawia się Prus II i Prus III. ("Nie podobna dowcipem, ani piórem kusem wyrazić: jak wiele się szlachty pisze Prusem." [17]). Na poniższych rysunkach pokazano je w wersji bez labrów (ozdobne wstęgi, jak na herbie Nałęcz pokazanym niżej).W chwili obecnej znani są następujący właściciele herbów Prus I, Prus II i Prus III. (z herbarza Ryszarda Jurzaka http://genealog.home.pl).

Prus I	Prus II	Prus III
Według Jana Długosza półtora krzyża na tarczy herbowej (Prus I) księcia pruskiego Obizora, który z dwoma braćmi Windyką i Letaudem w 1242 r. schronił się na Mazowszu, symbolizuje przejście z pogaństwa na wiarę chrześcijańską, a ręka z mieczem obronę tej wiary. Herb w chwili obecnej ma trzy odmiany o wspólnym rodowodzie. Prus I, którym pieczętują się potomkowie najstarszego z książąt Obizora oraz Prus II i III należący do potomków młodszych braci.	Prus II ma dodane dwie kosy, zwrócone ostrzem do siebie, ponieważ w wojnie Kazimierza Odnowiciela z buntownikiem Masławem, wojskiem królewskim dowodził rycerz herbu Prus. Po wojnie ożenił się z córką Masława i dodał do swego godła jej herb: dwie kosy. Nazwano go odtąd: wilcze kosy.	Prus III zwany "Nagody" przedstawia pod krzyżem kosę i pół podkowy, a przy hełmie nogę. Według legendy żoną trzeciego z Prusów była panna z rodu Pobogów, dlatego też umieszczono podkowę w herbie; nogę zaś dodano na pamiątkę tego, że Sobor Prus utracił na wojnie tę kończynę, a książę Bolesław przysłał mu złotą protezę.

Wszystkie wersje herbów pokazanych na stronie pochodzą z książki [4]. Autor jej - artysta-plastyk Tadeusz Gajl wyraził zgodę na umieszczenie herbów na naszej stronie - dziękujemy! Niżej - informacja graficzna o herbarzach T. Gajla.

Jest obecnie pewne, że około 1500 r. Nienałtowscy posiadali herb Prus [16]. Napisano po łacinie "PAULUS Nyenalth Falislai h. Prus" (Paweł Nienałt s. Falisława herbu Prus). Zdaniem heraldyków najpewniej był to Prus I.

Herb Nałęcz w wersji z labrami

Najbardziej niekorzystny dla historii rodu, byłby fakt zapomnienia swojego herbu.. W tym przypadku, w trakcie wywodu szlachectwa w Królestwie Polskim, Heroldia mogła nadać nowy herb z "sąsiedniej kartki" herbarza Niesieckiego, lub nazwą zbliżony do nazwiska. O takich przypadkach się wspomina [9;13].
Jaka była prawda? - Odpowiedź może tkwi w archiwach. Trudno sądzić, aby wszyscy Nienałtowscy zapomnieli swego herbu. Wszak niektórzy, bogatsi i wykształceni "służyli" i pracowali poza Nienałtami (Warszawa, Przemyśl, Lublin, Piotrków, Nur, Kamieniec), - wówczas często istniała potrzeba przedstawienia się, z użyciem nazwy herbu.

Być może, że problem rozstrzygnie dotarcie do rekognicji poborowych z XVI w. Wtedy to sumę poboru płaconego ze swoich ziem, potwierdzał szlachcic poprzez odbicie swojej pięczęci [15]. Ale i tutaj mogą być przekłamania, gdyż można było odbijać pieczęć sąsiada. Tę kwestię może rozstrzygnąć dokument sprzed 1836 r., w którym będzie wymieniony herb Nienałtowskich.

Herbem Nałęcz sygnuje się ok. 350 rodów [4]. Nie jest to dużo zważywszy, że herbem Jastrzębiec sygnuje się ok. 700 rodów; Lubicz - ok. 480; Podobne nasycenie posiada herb Leliwa - ok. 350; Ślepowron - ok. 300; Abdank i Sas - ok. 260; Korczak, Lis, Jelita - ok. 240 rodów.

Współklejnotnicy - czyli rody używające tego samego herbu (wg. herbarza Ryszarda Jurzaka) to:
Andrzejowski, Baczkowski, Badoracki, Baranowski, Batoloni, Batycki, Beklewski, Benglewski, Berski, Bethune, Bielakowski, Bielański, Bierzwięcki, Bierżewicki, Blanday, Bobolicki, Bodzisławski, Bojarski, Bolochowiec, Bonczakowski, Borsza, Borszowicz, Bortkiewicz, Bortkowicz, Borzestowski, Bołkoński, Bołochowiec, Bratkowski, Brodzki, Brudzewski, Brzański, Brzozdowski, Buczek, Buczko, Bukojemski, Bużański, Błażejewicz, Błażejowicz, Błoniowski, Błoński, Błędostowski, Błędowski, Bąklewski, Będoński, Bęklewski, Cal, Cherubinowicz, Chełmicki, Chełmiński, Chlebicki, Chmar, Chmara, Chmiel, Chodakowski, Chomiąski, Chomięcki, Chwalibogowski, Chwat, Chłembowski, Chłopecki, Cichocki, Ciechanowicz, Ciechocki, Ciepieński, Ciepiński, Cwikliński, Czarnkowski, Czasoński, Czech, Czeperowski, Czepiński, Czołpiński, Ćmachowski, Ćwikliński, Darowski, Dawrowski, Dersztorff, Ditrich, Dobaczewski, Dobrosławski, Domasławski, Domasłowski, Domosławski, Donajski, Dowolg, Dowolgo, Dołągowski, Drochiński, Drohiciński, Drohiczyński, Drohiński, Droyczewski, Drużbicki, Drzewiecki Borsa, Dworczyński, Dwornicki, Dwornik, Dybowski, Dybrzyński, Dyczyński, Dylkiewicz, Dylądowski, Dylągowski, Dzbański, Dzierżykraj, Dziewierzewski, Dziewoński, Dzułay, Dzwonowski, Dłuski, Dąbrowski, Dżugay, Eńko, Felner, Felnerowicz, Filipecki, Fortuna, Gartkiewicz, Gasperowicz, Gawarecki, Gawin, Gawłowski, Gembicki, Gigański, Gilbaszewski, Gimbut, Gimbutowicz, Ginalski, Giżycki, Gnuszyński, Goleszewski, Golian, Golikowski, Goloszewski, Gorawski, Gorzeński, Gostomski, Goszczyński, Gosławski, Gowarecki, Gołoszewski, Gołyszewski, Graff, Grochala, Grocholski, Grochowalski, Grodziecki, Grodziński, Grot, Grzejewski, Grąbczewski, Gładki, Głuchowski, Górski, Holibowski, Horyszowski, Horztopski, Hoztopski, Hulewicz, Idzellewicz, Idzikowski, Ilikowski, Imbir, Imbram, Imbramowicz, Iłowiecki, Iłłowiecki, Jakusz, Jamontt, Janowski, Jarczewski, Jargowski, Jarzymski, Jasielski, Jawecki, Jawiecki, Jaworski, Jałowicki, Jeleniewski, Jeleński, Jeliński, Jełowicki Bukojemski, Jełowicz, Jeżowski, Jocher, Jodkowski, Jotkowski, Judkowski, Jędrychowski, Jędrzejewski, Jędrzejowski, Jędrzychowski, Kaczkowski, Kaliszkowski, Kalitowski, Kampiery, Kaniewski, Karczewski, Karpowski, Kawałowski, Kazanecki, Kazański, Każdajlewicz, Kembłowski, Kibaleński, Kietułk, Kiełbasa, Kissiński, Kiszewski, Klonowski, Kobelecki, Kobelnicki, Kobierzycki, Koczan, Koczanowicz, Koleński, Komorowski, Korkuć, Koroza, Korzanowicz, Korzeniowski, Kosieło, Kostecki, Koszczyński, Koźmian, Kraskowski, Kraszkowski, Kruchowski, Kublewski, Kuczan, Kunowski, Kupraszewicz, Kurkuć, Kurowski, Kwaśniewski, Kłokocki, Kłokowski, Kłonowski, Kąsinowski, Kębłowski, Kęszycki, Laband, Labanda, Laszowski, Lauterbach, Lekczyński, Lesicki, Lesiecki, Lewiecki, Lezeński, Leziński, Leżański, Leżeński, Leżniki, Leżyński, Lipka, Lippi, Liszak, Lubodziejski, Lubodzieski, Ludicki, Ludzicki, Lwowski, Majewski, Malicz, Malski, Marcinkowski, Masłowski, Małachowski, Małyski, Meszyński, Michalicki, Mickiewicz, Mitraszewski, Mniski, Modlski, Molski, Monczyński, Moszczeński, Moszczyński, Moszyński, Mrocki, Mroczkowski, Mrozowski, Mulewski, Muszyński, Mysłowski, Nakielski, Nalaskowski, Napachański, Nałęcz, Nienałtowski, Niemierza, Nieniewski, Nienieński, Nieniński, Niesiołowski, Niesłuchowski, Nieświatowski, Niniewski, Nojewski, Norejkowicz, Noreykowicz, Nosadowski, Nowodworski, Nowopolski, Obiezierski, Objezierski, Obolewicz, Odrzywolski, Okuński, Olkiewicz, Orchowski, Ostropolski, Ostroróg, Oszczonowski, Ośmiałowski, Padarzewski, Padaszewski, Palenowski, Papuskowski, Parczewski, Parol, Parskliński, Parszchliński, Parul, Parzkliński, Petraszkiewicz, Piegłowski, Pietraszkiewicz, Pietrusiński, Pilawski, Pinocki, Piorowski, Pirski, Piruski, Pniewski, Pniowski, Podkocki, Podlecki, Podolak, Podolski, Poklękowski, Polaski, Poleński, Popielski, Poradziński, Porzyński, Post, Posth, Potarzycki, Połaski, Poławski, Połazki, Prusimski, Pruszyński, Przedwieczorski, Przedzyński, Przetecki, Przetocki, Przewuski, Przewóski, Przyborów, Przywieczerzyński, Przędzielski, Przędzyński, Pulnarowicz, Putkowski, Pułczyński, Pycz, Pyczyński, Pęcherzewski, Pęchorzewski, Raczyński, Radaczyński, Radzicki, Rajewski, Ramatowski, Regacki, Regmont, Regmunt, Rogaski, Rostworowski, Rozwarowski, Rudnicki, Rumbo, Rumbowicz, Runowski, Rusian, Russian, Russyna, Rychłowski, Sachnowski, Sadokierski, Sadomski, Sadowski, Sernicki, Setnicki, Sianożęcki, Sieprawski, Sierszewski, Sierzchowski, Sitański, Skaryszewski, Skaławski, Skałecki, Skałocki, Skomorowski, Skoś, Skrobaczewski, Skubaczewski, Skubaszewski, Sobieszczański, Sobocki, Socha, Sosnowski, Sożański, Stadnikiewicz, Starogrodzki, Stawiarski, Stańczyk, Stempniewicz, Stromiło, Strumiło, Strumiłowski, Strumiłło, Sulicki, Suradowski, Suski, Swarczewski, Swaryszewski, Swaryszowski, Sypkowski, Szadokierski, Szamotulski, Szlagowski, Szubiński, Szujski, Szuyski, Szwaryszowski, Szwarzyszowski, Szyberna, Sławieński, Słonkowski, Tański, Tessarowski, Tholibowski, Timiński, Tokbowski, Tolbowski, Tolibowski, Toplicki, Topolski, Trawiński, Trzejeński, Trzyeński, Tulibowski, Tupalski, Tupolski, Tuskiewicz, Tuszyński, Tymiński, Tyrzyński, Tłukomski, Udrycki, Udrzycki, Udzielski, Uszak, Watkiewicz, Watkowski, Westchowski, Wielądko, Wielżyno, Wieniecki, Wierszowski, Wierzbicki, Wierzbiński, Wierzchaczewski, Wikowski, Wilkszycki, Wir, Wisłogórski, Wodecki, Wojnicz, Wojniesławski, Wojno, Wojnowski, Wojsławski, Woynicz, Woyniesławski, Woyno, Woynowski, Woysławski, Wujcikowski, Włyński, Wąssowski, Wątkiewicz, Wątkowski, Zagajewski, Zanszyk, Zarszyniski, Zarszyński, Zbański, Zbąski, Złotopolski, Ślęski, Świdwa, Świeprawski, Łakowski, Łakucewicz, Łazański, Łoniecki, Łowecki, Łowicki, Łowiński, Łowęcki, Łust, Łuszczewski, Łączyński, Łąka, Łęcki, Łękiński, Łękowski, Żabicki, Żarczyński, Żołądkowski, Żołątkowski, Żołędkowski, Żurawski, Żwanowski, Żydowski (razem nazwisk rodzin - 351).

Każdy kto spełnia wymagania statutowe może być członkiem Koła Rodu Nałęczów - zrzeszenia członków rodu szlacheckiego.

Informacja o najnowszej wersji herbarza autorstwa Tadeusza Gajla: Herby szlacheckie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Wydawnictwo L&L, Gdańsk 2003 - Najobszerniejszy polski herbarz, nowe wersje herbów. Informacja o Autorze (w pdf).
Prawie wszystko o herbach można poczytać na http://www.bezuprzedzen.pl/heraldyka/genezaherbu.html

do głównej strony