Prusowie (i Jaćwięgowie) pojawiali się na terenach dzisiejszego Mazowsza i Wielkopolski w wyniku emigracji z Prus na teren Polski, a w szczególności na teren Mazowsza. Emigracja wynikała z graniczenia tych ziem, stosunków handlowych, gospodarczych i wreszcie więzów krwi, jakie między ludnością tych krajów zachodziły. Prusowie przybywali także, jako jeńcy wojenni oraz sojusznicy, którzy brali udział w wyprawie przeciwko wspólnemu wrogowi (Bolesław Kędzierzawy prowadził ich na wyprawę przeciw cesarzowi Fryderykowi Barbarossie w 1157 r., a Konrad Mazowiecki w 1227 r. na .... Kraków) i nie powracali do Prus.

Na ziemiach polskich gniazda rodowe Prusów obejmują setki miast i wsi. Większość z nich została założona przez Prusów i ich potomków. Kilkaset polskich szlacheckich rodów wywodzi się od pruskich rycerzy. Większość z nich sygnowała się herbem Prus. Wsród rodów sygnujących się herbem Prus - Nienałtowscy są wymieniani w XVI wiecznych dokumentach, natomiast pomijani w hebarzach powstałych w XIX w. O przyczynach tego piszę w rozdziale "Herby". Chociaż w najnowszym herbarzu Tadeusza Gajla wymienia się przy Nienałtowskich herb Nałęcz i Prus.

Z [16,17] wynika, że Nienałtowscy mogli pochodzić od potomków rycerza pruskiego Windyka. Wg Jana Długosza ojcem Windyka (i jego brata Letauda) był książe pruski Obrzezon (inne nazwy - Obizor, Obrzerzon), który w 1243 r. w trakcie powstania przeciwko krzyżakom schronił się na Mazowszu. Windykowi nadał przywileje zawierające szereg swobód książę sochaczewski i czerski Trojden I (1313-1341 r. Prawa te potwierdzili 1 października 1345 r. książęta mazowieccy Ziemowit III i Kazimierz I z Trojdenów dla potomnych Windyka - Lykoty, Zbąda, Tulokoity, Santora, Buychyla i Dobrogosta [NKDMaz. II, nr 266]. W związku z tym, że wymieniony dokument redagował Gunter (per manus domini Guntheri), będący kanclerzem czerskim - sądzić należy, że potomni Windyki zamieszkiwali na ziemi czerskiej.

W [16] podano, że 16 stycznia 1505 r. sześciu świadków herbu Prus stwierdziło:

"Paweł Nienałt syn Falisława de Kuleszki idzie z domu Windyczynego i z Obrzorzonowego, i z domu tego, któremu to prawo służy".

Czyli stwierdzili, że Paweł Nienałt z Kuleszek (miejscowość w pobliżu Nienałt) jest potomkiem Windyka i przysługują mu prawa (przywileje) nadane przez księcia Trojdena. Stąd może wynikać przypuszczenie o pochodzeniu Nienałtowskich od potomków rycerza Windyka. Skąd świadkowie w 1505 r. mogli znać czyjeś pochodzenie od kilku pokoleń wstecz? Wynikało to głównie z pamięci współrodowej i możliwości ubiegania się o ewentualny spadek. Były też inne całkiem prozaiczne powody. Niepisane prawo i gościnność nakazywały przyjmować pod swój dach i żywić nawet najdalszych krewnych. Tak więc, znajomość powiązań rodzinnych była cenna i kultywowana - umożliwiała uzyskanie spadku oraz ułatwiała tanie podróżowanie po kraju.

"Nazwa osobowa Nie-nałt jest antroponimem z negacją nie-. Była to bardzo żywotna struktura w tworzeniu nazw osobowych (tak w językach słowiańskich jak i bałtyckich, do których należał język staropruski). Imiona z negacją należały zdaniem niektórych autorów do tzw. imion magicznych, mających na celu ochronę ich nosiciela przed złymi potęgami. Człon -nałt- ma związek z pruskim słowem naut-in 'bieda'. Tak więc imię mogło wskazywać na życzenie nadającego je, by nosiciel tego imienia - "nie zaznał biedy".

Historia walk Prusów z sąsiadami znajduje się m.in. na: http://www.domwarminski.pl/content/view/431/582

Rosyjski pogląd o walkach prusów -http://www.thietmar.narod.ru/index.htm - kliknąć "pruskij wopros" I i II

W 2001 r. wydawnictwo Iskry wydało książkę autorstwa Wojciecha Giełżyńskiego
Jaćwięgi są wśród nas
opisującą także historię plemion pruskich.
Dziękujemy za jej przysłanie Panu Leonowi Stevensowi z USA - znawcy historii Prusów.

Więcej informacji o źródłach internetowych i pisanych na Bibliografia "pruska"

Ciekawe opracowanie Roberta Kosteckiego, znawcy heraldyki i genealogi pruskiej - "Ród Prusów"

do głównej strony